Procureur des Konings: Bart VAN LIJSEBETH

De bedoeling is om uiteindelijk met betrekking tot alle door het parket behandelde materies concrete, aan de lokale situatie aangepaste, beleidslijnen te ontwikkelen in overleg en overeenstemming met de andere betrokken overheden en diensten, inzonderheid met de stad Antwerpen en de politiediensten.

De twee belangrijkste peilers in het lokale veiligheidsbeleid houden verband enerzijds met de straatcriminaliteit, anderzijds met de georganiseerde misdaad.

I. Straatcriminaliteit

a) De bestrijding van de straatcriminaliteit (ook wel kleine, lokale of straatcriminaliteit genoemd) is een bijzondere opgave die onmogelijk met goed gevolg gerealiseerd kan worden door Justitie alleen. Hier is een symbiotische samenwerking noodzakelijk van diverse instellingen en departementen die elkaar op een complementaire manier moeten aanvullen.

Slechts indien alle krachten gebundeld zijn zullen resultaten geboekt worden.

Ook dient de nadruk gelegd te worden op liet feit dat, wat de straatcriminaliteit betreft, de administratieve overheid, met name de steden, de gemeenten en de bestuurlijke politie een bijzondere rol spelen in het te voeren beleid. Door middel van een ver doorgedreven en doordachte bestuurlijke preventiepolitiek kan het fenomeen "straatcriminaliteit" tot een meer aanvaardbaar niveau teruggebracht worden.

Een dergelijk preventiebeleid houdt onder meer in dat werk wordt gemaakt van de strijd tegen de werkloosheid en de kansarmoede, de verkeersonveiligheid, de fileproblemen, de vervuiling van de leefomgeving en de milieuproblematiek in het algemeen, de stadsvernieuwing, enz.

Ook moeten maatregelen getroffen worden die het minder gemakkelijk maken om misdrijven te plegen. Voorbeelden zijn het beveiligen van huizen tegen inbraak na techno-preventief advies door de politie, het aanstellen van stadswachten, het plaatsen van "rampaaltjes" voor juwelenwinkels. Sensibilisering van de bevolking is in deze context van zeer groot belang.

Preventie blijkt dus een ruim begrip te zijn dat zowat elke activiteit omvat die tot doel heeft (de frequentie van) het plaatsvinden van misdrijven te beperken: voorlichting van potentiële slachtoffers, resocialisatie, het creëren van buurtinformatienetwerken, sommige vormen van Jeugdzorg, het uitreiken van waarschuwingen aan overtreders, politioneel toezicht en diverse andere vormen van politionele preventie.

Strikt genomen heeft het parket geen bevoegdheid tot het nemen van preventieve maatregelen. Het heeft nochtans hierover wel een permanente dialoog opgestart met de bevoegde instanties teneinde aantal gevallen waarin repressief moet opgetreden worden tot een minimum te herleiden. Deze dialoog moet tevens toelaten om preventie en repressie beter bij elkaar te laten aansluiten.

Wanneer preventie faalt en, noodgedwongen, een strafdossier wordt opgesteld zal het parket Antwerpen naar de toekomst toe zo mogelijk opteren voor een procedure van bemiddeling in strafzaken. Deze procedure, die kan beschouwd worden als een schakel tussen preventie en repressie, houdt onder meer in dat een verzoening met slachtoffers wordt bewerkstelligd door schadevergoeding. Vooral bij jongere primaire delinquenten kan zij toelaten om wanneer zij vlug en adequaat wordt toegepast, crimineel gedrag bij te sturen.

In een aantal strafdossiers tenslotte is repressief optreden - in de betekenis van "straf -vervolging" -onvermijdelijk.

De nieuwe wet op het snelrecht wordt een bijkomend instrument voor de beteugeling van de straatcriminaliteit. Een te lange periode tussen de strafbare feiten en de beteugeling ervan werkt een gevoelen van straffeloosheid in de hand en leidt tot nieuwe strafbare feiten.

b) Het parket Antwerpen pleit voor een meer "gepersonaliseerde" aanpak van de straatcriminaliteit.

In 1999 reeds werd voor elke politiezone binnen de stad Antwerpen een welbepaalde magistraat aangeduid die als vaste gesprekspartner fungeert voor de politiediensten voor wat de straatcriminaliteit betreft. Voor de interpolitiezones buiten de stad werden eveneens vaste magistraten-titularis aangesteld.

Een vast aanspreekpunt voor de politiediensten binnen het parket vormt de hoeksteen voor de ontwikkeling van een efficiënter beleid inzake straatcriminaliteit. Een regelmatig overleg vindt plaats tussen zonecommissarissen en zonemagistraten met het oog op de bespreking van beleidsvragen en praktische problemen.

De zonemagistraten bevoegd voor de zones centrum, city en west (dit stemt overeen rnet de stad Antwerpen intra muros) treden thans ook op voor de correctionele rechtbank in dossiers ( zij behandelden in het stadium van het opsporings- of gerechtelijk onderzoek.

In de toekomst zal de opvolging door éénzelfde zonemagistraat van de begin tot de eindfase van het dossier worden uitgebreid tot de zones noord, zuid en west (Antwerpen extra muros) en tot de buitenstedelijke zones.

De politiediensten zullen bovendien feedback krijgen over de vonnissen en arresten die worden uitgesproken.

c) Er worden duidelijke prioriteiten gesteld die gelden zowel voor de grootstad Antwerpen als voor de andere IPZ's. Zo zullen inbraken in woningen en in voertuigen, geweldmisdrijven met inbegrip van verkeersagressie in het ganse arrondissement prioritaire aandacht krijgen.

Er zullen ook zonespecifieke accenten worden gelegd.

Zo zal een bijzondere aandacht uitgaan naar de voorkoming en de beteugeling van winkeldiefstallen in bepaalde winkelstraten en shoppingcentra.

II. Georganiseerde misdaad - mensenhandel - prostitutie - geweldscriminaliteit - financiële criminaliteit.

In tegenstelling tot de straatcriminaliteit waar de nadruk ligt op preventie zal met betrekking tot de georganiseerde misdaad het accent worden gelegd op repressie en een actieve verstoringpolitiek.

Een gericht repressief en verstoringbeleid inzake georganiseerde misdaad veronderstelt dat een aantal basisvoorwaarden vervuld zijn:
- het nauwkeurig vastleggen van doelstellingen; 
- een efficiënte informatiegaring in functie van de afgesproken doelstellingen; 
     *het adequate gebruik van bijzondere politietechnieken (o.a. observatie, telefoontap, gebruik informanten); 
     *centralisatie en opvraagbaarheid van de informatie; permanente verwerking en analyse van de informatie met het oog op onmiddellijk operationeel gebruik; 
     *duidelijke taakafspraken en samenwerking tussen alle betrokken diensten en overheden (multidisciplinaire samenwerking);
- opvolging van de uitvoering van de afspraken; 
- (eventuele) bijsturing van de doelstellingen. 

Aan de opgesomde basisvoorwaarden werd in de loop van de voorbije maanden ingevolge gestructureerd overleg steeds meer tegemoet gekomen zodat de exploitatie van de vergaarde informatie op het terrein in toenemende mate tot de mogelijkheden gaat behoren. Enkele succesvolle operaties met zichtbare resultaten werden opgezet in het prostitutiemilieu en het portiersmilieu.

Een bijzonder onderwerp dat onze aandacht verdient is de multidisciplinaire samenwerking. Het principe "multidisciplinaire samenwerking" is in de loop van de voorbije jaren weliswaar tot het courante taalgebruik gaan behoren maar de toepassing ervan in de praktijk is, ook te Antwerpen, nog steeds voor verbetering vatbaar.

Multidisciplinaire samenwerking is inzonderheid noodzakelijk rond de problematiek van de mensenhandel - prostitutie en de ermee samenhangende zware geweldscriminaliteit.

Een zo helder mogelijke collaboratie tussen alle betrokken overheden en diensten is, met het oog op de praktische uitvoering van een aantal acties, onontbeerlijk.

Ook binnen het parket zelf dient meer multidisciplinair samengewerkt te worden,

De harde kern van de georganiseerde misdaad te Antwerpen, met name mensenhandel - prostitutie - geweldscriminaliteit, heeft verschillende facetten.

Er is vooreerst het aspect georganiseerde misdaad op zich. Er zijn echter ook de financiële aspecten, de lokale voedingsbodem voor het fenomeen, de eventuele betrokkenheid van minderjarigen, de stedebouwkundige omstandigheden van, bijvoorbeeld, de vitrineprostitutie, de problematiek van de schijnhuwelijken of het misbruik van V.Z.W,'s. Al deze elementen nopen het parket ertoe om, meer dan in het verleden, ook intern beter te communiceren en overleg te plegen. Met de hiervoor vermelde aspecten zijn immers de meest diverse afdelingen van het parket gelast, in casu de sectie georganiseerde misdaad, de sectie lokale criminaliteit, de jeugdsectie, de sectie milieu en de burgerlijke sectie.

Het is voor dit parket een absolute noodzaak om ook in eigen geledingen de "multidisciplinaire communicatie" te bevorderen.

Wat de externe partners betreft werkt liet parket, samen met de stad Antwerpen en andere betrokken overheden en diensten, aan een tweesporenbeleid gericht enerzijds op de bestrijding van netwerken, criminele organisaties - en pooiers (gerechtelijk luik) en anderzijds op het bemoeilijken van maatschappelijk storende of van criminele activiteiten door -middel van een verstorings- en ontradingspolitiek (bestuurlijk luik),

Deze aanpak zal gerealiseerd moeten worden door een geïntegreerde benadering van de problemen van rechtshandhaving en bestuurlijke politie.

Een dergelijk gecoördineerd beleid moet toelaten aan de politiediensten duidelijke richtlijnen te geven, zodat door een efficiënte inzet van personeel en middelen een maximaal resultaat wordt bereikt, zowel op gerechtelijk als op bestuurlijk vlak en dit in functie van de door de gerechtelijke en bestuurlijke overheden vastgelegde prioriteiten.

Teneinde de samenwerking tussen de bestuurlijke en de gerechtelijke autoriteiten te optimaliseren werd een verbindingsambtenaar aangeduid door de stad Antwerpen. Deze ambtenaar zal, door zijn aanwezigheid op het parket, een nauwkeurigere opvolging van het beleid en de concrete uitvoering ervan mogelijk maken.

In de context van de georganiseerde misdaad speelt de financiële sectie van liet parket te Antwerpen een belangrijke rol. Niet enkel vervult deze afdeling een belangrijke ondersteunende functie bij de bestrijding van fenomenen als de mensenhandel - prostitutie. Zij is tevens autonoom gelast met de afhandeling van zaken die gecatalogeerd kunnen worden onder de noemer -'georganiseerde misdaad". Het betreft, onder meer, witwasdossiers en dossiers van B.T.W. fraude.

Deze complexe en technisch moeilijke dossiers werden thans behandeld door 7 magistraten (waarvan twee "fiscale" substituten) waarvan er 6 nog geen 3 jaar werkzaam zijn op de financiële,sectie. Twee juristen verrichten ondersteunend werk binnen de financiële sectie.

Een aantal beleidsopties werden genomen zodat belangrijke oudere dossiers toch werden behandeld. Ook naar de toekomst toe zijn enkele beleidskeuzes gemaakt. De vraag is of de nodige middelen voorhanden zullen zijn om ook naar de toekomst toe beleidsmatig te kunnen werken.

De werkomstandigheden binnen de financiële sectie van het parket te Antwerpen blijven immers bijzonder moeilijk, Eén van de 7 magistraten verlaat weldra het parket zodat het effectief nog verder zal herleid worden tot 6 magistraten.

In het actieplan financiële en fiscale criminaliteit overgemaakt aan de Minister van Justitie werden een aantal voorstellen geformuleerd die kunnen toelaten om, de financiële sectie, op termijn, naar behoren te laten functioneren.

Deze voorstellen hebben, onder meer, betrekking op 
- de aanwerving van gespecialiseerde medewerkers (o.a. accountants, revisoren, fiscale ambtenaren) 
- een verhoging van het kader van de financiële sectie van de gerechtelijke politie 
- de toewijzing van bijkomende fiscale substituten aan het parket te Antwerpen.

24 mei 2000